Porady eksperta

Enzymy

Wielkocząsteczkowe, w większości białkowe biokatalizatory przyspieszające specyficzne reakcje chemiczne wskutek obniżenia ich energii aktywacji. Badaniem enzymów i ich działania zajmuje się enzymologia.
Jak wszystkie katalizatory, enzymy obniżają energię aktywacji (Ea lub ΔG‡) reakcji chemicznej, przyspieszając w ten sposób przebieg reakcji. Większość reakcji enzymatycznych (tj. z udziałem enzymów) przebiega miliony razy szybciej niż ich niekatalizowane enzymatycznie odpowiedniki. Jak wszystkie katalizatory, również enzymy nie zużywają się w trakcie przebiegu reakcji, a także nie wpływają na ich równowagę. Aktywność enzymatyczna może być zatrzymana lub obniżona przez inne cząsteczki - inhibitory. Wiele leków i trucizn jest inhibitorami enzymów. Z kolei aktywatory enzymatyczne to cząsteczki zwiększające aktywność enzymów. Ponadto aktywność enzymów zależy od parametrów fizykochemicznych środowiska reakcji, jak: temperatura, pH, siła jonowa, obecność niektórych jonów i innych.
Liczne enzymy znalazły zastosowanie przemysłowe m.in. w przemyśle spożywczym czy chemii leków. Wiele produktów używanych w gospodarstwach domowych zawiera enzymy w celu podniesienia wydajności ich działania, jak proszki do prania czy enzymatyczne wywabiacze do plam.
Tylko dzięki proteazie jesteśmy w stanie usunąć trwałe zanieczyszczenia, niemożliwe do usunięcia przez inne substancje. Inny enzym - lipaza usuwa w niewysokiej temperaturze tłuste plamy z: kosmetyków, czekolady, tłuszczów, masła, mleka, potu. Poza tym lipaza jest w stanie wzmocnić działanie substancji powierzchniowo czynnych. Następny enzym - amylaza nie jest stosowana tak często jak dwa poprzednie enzymy. Dzięki amylazie możliwe do usunięcia są zanieczyszczenia skrobią (zabrudzenia czekoladą). Enzym celulaza jest w stanie poprawić działanie oczyszczające. Powoduje ożywienie kolorów i zmiękczenie włókien celulozowych. Przy zastosowaniu tego enzymu tkanina po praniu nie ulega mechaceniu, dzięki enzymowi jest bardziej miękka. Enzymy są dodawane do środków piorących w małych ilościach, gdyż są dosyć skuteczne i wydajne. Enzymy bez problemu mogą ulec biodegradacji.

Eutrofizacja

Wzbogacenie wody składnikami odżywczymi, szczególnie związkami azotu i/lub fosforu, powodującymi przyśpieszony wzrost glonów i wyższych form życia roślinnego, co jest przyczyną niepożądanych zakłóceń równowagi wśród organizmów żyjących w wodzie (np. poprzez obumieranie ryb i organizmów wodnych), oraz jakości danych wód.